Johanna uit Mainz
Dit is het verhaal van die hoefijzervormige stoel. Het zou een legende kunnen zijn, maar het is ook mogelijk dat de katholieke kerk uit schaamte het verhaal uit de geschiedenisboekjes heeft weten te houden. Een als man vermomde vrouw zou in de 9e eeuw tot paus verkozen zijn. Haar naam was Johanna en ze kwam uit Mainz. Ze vluchtte met haar minnaar naar Griekenland, en later Rome, om er te kunnen studeren. Als ‘man’ maakte ze in Rome bij de kardinalen grote indruk door haar geleerdheid. Ze werd daar uiteindelijk unaniem tot paus verkozen. Johanna noemde zich Johannes VIII. Ze viel pas na ruim twee jaar door de mand toen ze tijdens een pauselijke processie van een kind beviel en daarbij stierf.

Hoefijzer stoelTesticulos habet et bene pendentes
Na haar dood lieten de kardinalen een stoel maken met een hoefijzervormige zitting. Een nieuwe paus moest vóór zijn verkiezing daarop gaan zitten. Met onder zijn habijt de billen bloot. Dan konden enkele speciaal aangewezen priesters met hun hand door een luikje voelen of de paus wel van het mannelijk geslacht was. Als de test goed afliep zeiden ze: ‘Testiculos habet et bene pendentes’ (‘Hij heeft testikels en ze hangen goed’) en kon de verkiezing doorgaan. De aanwezige kardinalen zeiden dan: ‘God zij gedankt!’ En Franse dichter schreef over deze test: ‘De vaste wet die hier voortaan geldt, is dat er geen paus wordt aangesteld hoezeer hij ook belezen is of gezien, voordat men al zijn vingers heeft geteld en daarbij verder is gekomen dan tien.’

Pausin Agnes
Het verhaal over Pausin Johanna is binnen de kerk altijd met veel geheimzinnigheid omgeven. Sommigen zien er een verklaring in voor een korte periode die in de officiële kerkgeschiedenis pausloos was. In enkele geschriften over de pausin heet ze overigens niet Johannes, maar ‘Pausin Agnes’. Voor zover bekend heeft het gebruik van de hoefijzervormige stoel de katholieke kerk kunnen behouden voor ongelukken bij de pauskeuze. De stoel wordt al sinds de zestiende eeuw niet meer gebruikt en zou bewaard worden in het Gabinetto delle Mascheren. Pausin Johannes VIII zou in de Sint Pieter zijn begraven.